DE ZAAL
De Winterrijschool: Een Barok Podium
De wit-gouden zaal gebouwd voor keizer Karel VI in de jaren 1730, de architectuur en keizerlijke symboliek ervan, en de lange geschiedenis van de school onder de Habsburgers.
Check dates and availability ↗Een rijschool die een keizer waardig is
De Winterrijschool – de Winterreitschule – is de imposante overdekte zaal waar elke Weense voorstelling plaatsvindt, en op zichzelf al een meesterwerk van barokke architectuur. Ze werd in opdracht van keizer Karel VI gebouwd tussen ongeveer 1729 en 1735, naar een ontwerp van Josef Emanuel Fischer von Erlach, zoon van de beroemdere Johann Bernhard Fischer von Erlach die zoveel van het keizerlijke Wenen vormgaf. Voordien werd de klassieke rijkunst beoefend in tijdelijke houten constructies; de nieuwe zaal gaf de kunst een permanent, speciaal ontworpen onderkomen dat het hof waardig was. Het resultaat is een enorme, lichtrijke rechthoekige arena, omringd door een zuilengalerij van witte zuilen die een toeschouwersgalerij dragen, verlicht door hoge ramen en kristallen kroonluchters, en volledig afgewerkt in wit en ingetogen goud. Weinig werkende sportlocaties ter wereld kunnen bogen op zo'n decor.
De zaal lezen
De zaal is doordrenkt van keizerlijke betekenis, als je weet waar je moet kijken. Aan één uiteinde hangt een portret van Karel VI zelf, te paard op een Lipizzaner – en volgens een eeuwenoude gewoonte groeten ruiters die de arena betreden eerst het portret van de stichtende keizer voordat ze beginnen, een klein ritueel dat elke voorstelling stilzwijgend verbindt met haar achttiende-eeuwse oorsprong. De witte zuilen en galerijen werden gebouwd zodat het hof in comfort en pracht naar het rijden kon kijken, waardoor de rijkunst verwerd tot hoofs spektakel. De verhoudingen zijn bewust monumentaal: hoog genoeg voor de sprongen, breed genoeg voor de volledige quadrille van hengsten, en helder genoeg om elke beweging duidelijk te tonen. Binnen staand voel je gemakkelijk dat de ruimte niet alleen ontworpen is om de kunst te huisvesten, maar om haar te verheffen – de paarden als levende ornamenten van het keizerrijk te kaderen.
Van 1565 tot de keizerlijke academie
De school zelf is veel ouder dan haar beroemde zaal. De wortels gaan doorgaans terug tot 1565, toen onder de Habsburgers voor het eerst een rijbahn op de plek van het huidige Josefsplatz werd gedocumenteerd – het moment dat algemeen wordt beschouwd als de oprichting van wat nu de oudste rijkunstacademie ter wereld is. De naam 'Spaans' komt van de Spaanse paarden die de Habsburgers importeerden en koesterden, en die na de georganiseerde fokkerij in Lipica in 1580 de basis vormden van het Lipizzanerras. In de eerste anderhalve eeuw moest de academie het stellen met tijdelijke onderkomens; de opdracht voor de Winterrijschool onder Karel VI was het punt waarop de traditie de monumentale architectuur kreeg die bij haar ambities paste, en de klassieke rijkunst werd verankerd als een permanente instelling van het Weense hof.
Een zaal die geschiedenis heeft gehuisvest
Omdat ze een van de meest indrukwekkende interieurs van de Hofburg is, heeft de Winterrijschool door de eeuwen heen veel meer gediend dan als rijbahn. Er zijn bals, concerten en staatsgelegenheden gehouden, en het wordt soms opgemerkt dat belangrijke bijeenkomsten en ceremonies onder haar gewelven hebben plaatsgevonden op cruciale momenten in de Oostenrijkse geschiedenis – een herinnering dat de zaal toebehoorde aan het bredere leven van het keizerlijk paleis, niet alleen aan de paarden. Door het einde van de monarchie, twee wereldoorlogen en de oprichting van de moderne Oostenrijkse republiek bleef het gebouw overeind, en de rijkunsttraditie waarvoor het was gebouwd, bleef erin voortleven. Die gelaagdheid – een werkend podium voor een 450 jaar oude kunst, geplaatst in een ruimte die ook het ceremoniële leven van een keizerrijk heeft aanschouwd – is mede wat een avond hier zo beladen met geschiedenis doet voelen.
De zaal op zichzelf zien
Je hoeft geen voorstelling bij te wonen om de architectuur te waarderen. De rondleidingen van de school zijn deels rond het gebouw opgezet en voeren bezoekers met een expert door de Winterrijschool en de naburige renaissance-stallen van de Stallburg – een ideale optie als het keizerlijke ontwerp en vakmanschap je net zo interesseren als de paarden, of als je tijdens de zomerpauze komt, wanneer er geen voorstellingen zijn. Als je wel een voorstelling of ochtendoefening bijwoont, kom dan ruim op tijd: het zitten in de historische zaal gebeurt ordelijk, en het is de moeite waard om even stil te staan bij de witte zuilen, de kroonluchters en het portret van de stichter voordat de hengsten verschijnen en de zaal tot leven komt. Fotograferen stopt echter zodra de paarden de arena betreden.